Otyłość – choroba, które generuje kolejne schorzenia

Otyłość jest chorobą przewlekłą, wymagającą zaangażowania ze strony pacjenta i ścisłej współpracy z lekarzem i farmaceutą. Leczenie otyłości zapobiega rozwojowi poważnych powikłań, poprawia jakość i przedłuża życie pacjenta.

Otyłość stanowi jedno z najbardziej niepokojących zjawisk zdrowotnych obserwowanych na świecie. Dotyczy każdej grupy wiekowej, niezależnie od płci i rasy [1,2,3]. Dane epidemiologiczne nie pozostawiają wątpliwości, że farmaceuci i lekarze bardzo często w swojej praktyce spotykają się z tą chorobą przewlekłą oraz z jej licznymi powikłaniami.

Jak definiujemy otyłość?

Otyłość jest zdefiniowana jako nadmierne nagromadzenie tkanki tłuszczowej, prowadzące do licznych powikłań narządowych i stanowiące zagrożenie dla zdrowia człowieka. Rozpoznajemy ją jeżeli BMI pacjenta przekracza 30 kg/m². Otyłość to choroba postępująca, bez tendencji do samoistnego ustępowania i ze skłonnością do nawrotów. W patogenezie otyłości kluczową rolę odgrywają: czynniki genetyczne, czynniki środowiskowe (m.in. dieta i aktywność fizyczna), czynniki społeczne i kulturowe oraz stan hormonalny organizmu[4].

Cele leczenia otyłości

Celem leczenia otyłości nie jest szybka i znaczna redukcja masy ciała, ale taka utrata masy ciała, która spowoduje poprawę stanu zdrowia i będzie utrzymywana długotrwale. Powtarzające się epizody znacznej utraty masy ciała, a następnie przyrost większy niż utrata nie tylko nie poprawiają stanu zdrowia, ale wręcz prowadzą do jego pogorszenia[5]. Leczenie otyłości powinno być podejmowane na poziomie podstawowej opieki zdrowotnej we współpracy z interdyscyplinarnym zespołem złożonym z dietetyka, psychologa i fizjoterapeuty. Jeżeli na tym etapie leczenie jest nieskuteczne, chory powinien zostać skierowany do specjalistycznego ośrodka[5].

Powikłania otyłości

Otyłość to choroba, która generuje wiele innych schorzeń. Są to między innymi: cukrzyca typu 2, nadciśnienie tętnicze i inne choroby układu sercowo-naczyniowego, zaburzenia lipidowe, refluks żołądkowo-przełykowy, NALFD (niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby) i choroby układu ruchu (choroba zwyrodnieniowa stawów, osteoporoza). Otyłości towarzyszą także zmiany w układzie oddechowym, takie jak zespół hipowentylacji i obstrukcyjny bezdech[6]. Wyniki licznych badań przeprowadzonych w grupie dorosłych osób, a także dzieci i młodzieży, wspierają hipotezę, że otyłość jest niezależnym czynnikiem ryzyka rozwoju astmy[7]. Badania potwierdzają też, że zarówno nadmiar tkanki tłuszczowej (stanowiącej narząd wewnętrznego wydzielania szeregu substancji aktywnych biologicznie), jak i styl życia (niska aktywność fizyczna i nieprawidłowy sposób odżywiania) u osób otyłych sprzyja rozwojowi wielu nowotworów[8]. Ponadto otyłość powoduje współwystępowanie wielu zaburzeń emocjonalnych, w tym obniżonej samooceny, depresji i zaburzeń lękowych.

Źródła:

1. World Health Organization: The challenge of obesity in the WHO European Region. Fact sheet EURO 2005; 13: 1-4.
2. Gawlik A, Zachurzok-Buczyńska A, Małecka-Tendera E. Powikłania otyłości u dzieci i młodzieży. Endocrionology, Obesity and Metabolic Disorders, 2009, 5(1): 19–27.
3. Latoszek-Kłosiewicz L. Otyłość jako problem społeczny, zdrowotny i leczniczy. Probl Hig Epidemiol, 2010, 91(3): 339-343.
4. Wąsowski M, Walicka M, Marcinowska-Suchowierska E. Otyłość- definicja, epidemiologia, patogeneza. Postępy Nauk Medycznych, 2013, XXVI (4): 301-306.
5. Bieńkowski P, Szulc A, Paszkowski T, Olszanecka-Glinianowicz M. Leczenie nadwagi i otyłości – kto, kiedy i jak? Interdyscyplinarne stanowisko Zespołu Ekspertów. Treatment of overweight and obesity – who, when and how? Nutrition, Obesity & Metabolic Surgery, 2018, 5: 1: 1–10.
6. Kotwas M., Mazurek A., Wrońska A., Kmieć Z. Patogeneza i leczenie otyłości. Forum Medycyny Rodzinnej, 2008, 2(6):435-444.
7. Ziora D, Sitek P, Machura E, Ziora K. Otyłość a astma oskrzelowa — czy istnieje odrębny fenotyp astmy? Pneumonol Alergol Pol, 2012, 80, 5: 454–446.
8. Tsigos C, Heiner V, Basdevant A, Finer N, Fried M, Mathus-Vliegen E i inni. Postępowanie w otyłości dorosłych: europejskie wytyczne dla praktyki klinicznej. Endokrynologia, Otyłość i Zaburzenia Przemiany Materii 2009, 5(3): 87-98.