Ból – co trzeba wiedzieć o jego leczeniu?

Dobór leków przeciwbólowych musi uwzględniać rodzaj bólu, choroby współistniejące, potencjalne działania niepożądane, a także inne stosowane leki. W wielu przypadkach właściwy wybór wcale nie jest taki prosty. Sprawdź - dla kogo paracetamol, dla kogo NLPZ?

Definicja bólu

Ból jest nieprzyjemnym doznaniem zmysłowym i emocjonalnym związanym z rzeczywistym lub potencjalnie zagrażającym uszkodzeniem ciała [1]. Ze względu na kryteria czasowe, można wyróżnić ból ostry i przewlekły (trwa dłużej niż 3 miesiące lub utrzymuje się mimo wygojenia tkanek) [1]. Ból ma przede wszystkim funkcję ochronną. Ostrzega o zagrażającym uszkodzeniu tkanek (w następstwie urazu czy choroby), a także wyzwala odruchową odpowiedź organizmu mającą na celu ograniczenie do minimum skutków tego uszkodzenia [1].

Dlaczego prawidłowe leczenie bólu jest istotne?

Najczęściej prawidłowo prowadzone postępowanie przeciwbólowe oraz procesy naturalnego zdrowienia tkanek sprawiają, że ostry ból zanika po upływie kilku – kilkunastu dni. Jednak w przypadku nieskutecznego leczenia przeciwbólowego utrzymujący się ból powoduje narastanie zmian patofizjologicznych w OUN i ostra postać bólu może się przekształcić w przewlekły zespół bólowy. Dlatego skuteczne postępowanie przeciwbólowe jest tak ważne [1]. Ból jest objawem o złożonej etiopatogenezie i towarzyszy wielu chorobom [1]. Dobór leków przeciwbólowych musi uwzględniać rodzaj bólu, choroby współistniejące i potencjalne działania niepożądane[1]. Podstawowymi lekami stosowanymi w terapii bólu są niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) i paracetamol.

Dla kogo paracetamol?

Obecnie paracetamol uznawany jest za lek pierwszego wyboru w przypadku bólu i gorączki. Badania potwierdzają jego skuteczność do dawek 1000 mg. W odróżnieniu od NLPZ acetaminofen w dawkach terapeutycznych (1 g/dawkę, maks. 4 g/dobę) nie powoduje objawów niepożądanych ze strony nerek, przewodu pokarmowego czy zaburzeń agregacji płytek krwi, dlatego zaleca się go szczególnie pacjentom z chorobą wrzodową czy niewydolnością nerek. Przewlekłe stosowanie acetaminofenu daje mniej niepożądanych objawów niż długotrwałe stosowanie leków przeciwzapalnych [2].

Dla kogo NLPZ?

NLPZ są jedną z najczęściej stosowanych grup leków na świecie. Stanowią niejednorodną grupę leków, zarówno pod względem budowy chemicznej, jak i efektów działania. Wszystkie wykazują właściwości przeciwbólowe i przeciwgorączkowe oraz, w odróżnieniu od paracetamolu, również przeciwzapalne. Cechują je jednak istotne różnice w sile działania, co skutkuje różnorodnością wskazań klinicznych. Jednym ze skutecznych NLPZ jest naproksen [3]. Jako klasyczny NLPZ, nie ma on ograniczeń w długości terapii, co jest szczególnie istotne dla pacjentów z chorobami wymagającymi przewlekłego stosowania NLPZ [4]. Co ważne, w przeciwieństwie do innych NLPZ, naproksen nie zwiększa ryzyka niedokrwiennych zdarzeń sercowo-naczyniowych ani ryzyka niewydolności serca [5].

Piśmiennictwo

1. Dobrogowski J. et al., Patofizjologia i klasyfikacja bólu, Polski Przegląd Neurologiczny 2011; 7 (1): 20–30
2. Mrozińska M., Stopiński M., Paracetamol (acetaminofen) – dawki skuteczne i bezpieczne, Przew Lek 2003, 6, 2, 88-95
3. Czyrski A., Kazinska I., Niesteroidowe leki przeciwzapalne pochodne kwasu 2-arylopropionowego, GF kwiecień 2013
4. Rell K., Wybrane aspekty bezpieczeństwa leczenia NLP Z, Pediatr Med Rodz 2011, 7 (1), p. 41-48
5. Gajewski P., Stosowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych u chorych z przewlekłymi zespołami bólowymi – co wynika z badań klinicznych? http://www.mp.pl/bol/wytyczne/show.html?id=91304, dostęp 22.04.2016