Zaloguj się
Coraz więcej danych wskazuje, że mikroorganizmy jelitowe mogą wpływać na funkcjonowanie ośrodkowego układu nerwowego poprzez złożony system komunikacji określany jako oś mózgowo-jelitowa (gut-brain axis, GBA) [1, 2]. Jest to dwukierunkowa sieć sygnałów obejmująca mechanizmy neuronalne, hormonalne, immunologiczne i metaboliczne, umożliwiająca stałą komunikację między przewodem pokarmowym a mózgiem [1]. W tym kontekście pojawiło się pojęcie psychobiotyków, czyli probiotyków, które mogą wywierać korzystny wpływ na zdrowie psychiczne [4].
Oś mózgowo-jelitowa stanowi zintegrowany system komunikacji pomiędzy jelitami, mikrobiotą a ośrodkowym układem nerwowym, który obejmuje cztery główne drogi sygnalizacyjne:
Jest to komunikacja dwukierunkowa. W ramach tego układu jelita nie pełnią więc zdecydowanie jedynie funkcji trawiennych. Stanowią rozbudowany jelitowy układ nerwowy (enteric nervous system, ENS) [6].
Mikroorganizmy jelitowe można porównać do swoistych fabryk chemicznych. Są one bowiem zdolne do produkcji licznych cząsteczek o aktywności neuroaktywnej:
Mikrobiota reguluje też dostępność tryptofanu, którego przemiany są źródłem serotoniny [8].
Coraz więcej badań wskazuje, że dysbioza jelitowa jest obserwowana w wielu chorobach neuropsychiatrycznych:
Liczne badania z udziałem ludzi potwierdzają różnice w składzie mikrobioty przewodu pokarmowego między osobami zdrowymi a tymi ze zdiagnozowaną depresją. Pomimo licznych doniesień brakuje konsensusu co do tego, jakie zmiany w składzie mikrobioty można uznać za charakterystyczne dla tego typu zaburzeń [9].
Badania wykazały spadek liczebności Provotellaceae oraz zwiększoną liczebność Enterobacteriaceae, co korelowało z zaburzeniami chodu. Nadal jednak brakuje zgodności w rezultatach, a charakterystyczne zmiany profilu ekosystemu przewodu pokarmowego mogą być warunkowane rodzajem stosowanej terapii [9].
Zaangażowany w procesy neurodegeneracyjne β-amyloid, ze względu na swój potencjał przeciwbakteryjny, może modyfikować profil mikrobiotyczny [9].
U osób z ASD często obserwuje się dysbiozę, charakteryzującą się zaburzoną równowagą składu mikroorganizmów jelitowych, zmniejszoną różnorodnością oraz zwiększoną przepuszczalnością jelit. Zmiany te mogą przyczyniać się do zaburzeń syntezy neuroprzekaźników oraz dysfunkcji metabolicznych, co ostatecznie wpływa na funkcjonowanie mózgu [10].
Dostępne badania sugerują, że leki stosowane w psychiatrii mogą wpływać na skład i funkcjonowanie mikrobioty jelitowej. Mechanizmy wpływu leków psychotropowych na mikrobiotę jelitową mogą być wieloczynnikowe. Jednocześnie relacja ta może mieć charakter dwukierunkowy. Mikroorganizmy jelitowe mogą bowiem uczestniczyć w metabolizmie niektórych leków i modulować odpowiedź terapeutyczną organizmu. W związku z tym skład mikrobioty jelitowej może potencjalnie wpływać na skuteczność leczenia farmakologicznego w psychiatrii [11].
Farmaceuta może odegrać istotną rolę w edukacji pacjentów dotyczącej mikrobioty jelitowej i jej wpływu na zdrowie psychiczne. W praktyce aptecznej szczególnie ważne jest zwrócenie uwagi m.in. na:
Warto też podkreślić, że wyniki badań randomizowanych pozostają niejednoznaczne i psychobiotyki powinny być obecnie traktowane jako potencjalne wsparcie, a nie alternatywa dla leczenia farmakologicznego.
Badania potwierdzają, że nasze zachowanie jest częściowo wykładnikiem kompozycji mikrobioty jelitowej. Jelito oraz mózg komunikują się bowiem ze sobą dwukierunkowo poprzez oś mózgowo-jelitową. Wiedza na temat psychobiotyków rozwija się niezwykle dynamicznie. Niewykluczone, że rozwój metod w przyszłości umożliwi personalizację terapii psychiatrycznych poprzez modulację mikrobioty jelitowej.
Piśmiennictwo:
Praktyka apteczna
Dermokosmetyki do ochrony przeciwsłonecznej skóry wymagającej – czym kierować się w wyborze?Na rynku widzimy prawdziwy wysyp produktów do ochrony przeciwsłonecznej, nawet...
Praktyka apteczna
Czy farmaceuta może wystawić receptę farmaceutyczną na antybiotyk?„Pani magister, ja poproszę antybiotyk - on zawsze mi w takich sytuacjach...
Praktyka apteczna
RSV u dorosłych – aktualne wyzwania i znaczenie w praktyce farmaceutycznejRespiratory Syncytial Virus (RSV) jeszcze do niedawna uznawano za patogen typowo...
Praktyka apteczna
Rola magnezu w cukrzycyMagnez jest jednym ze składników mineralnych niezbędnych do prawidłowego...
Materiały i treści opublikowane na stronie, jak również jej projekt graficzny jako całość, podlega ochronie prawnej, w tym na mocy przepisów prawa autorskiego, prawa własności przemysłowej oraz ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Zabronione jest powielanie lub wykorzystywanie w inny sposób jakichkolwiek materiałów i treści w całości jak i w części bez pisemnej zgody administratora strony wskazanego w nocie prawnej. Zamieszczanie linków do strony lub do treści w niej zawartych jest dopuszczalne tylko do celów prywatnych, niezwiązanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.
